قسمتی از بستر رود دز با مسافتی حدود ٣ کیلومتر از شهر دزفول میگذرد که از سد تنظیمی شروع  و تا سد انحرافی ادامه دارد. در طول این بستر سازه های آبی شگفت انگیزی  وجود دارد  که اولین اثر این مجموعه ی آبی به فاصله ٥٠٠ متری سد تنظیمی شروع میشود که  اصطلاحا به آن بند بالارود میگویند و از ملاتی از گچ و خاکستر و سه ردیف آجر که تکرار میشوند و قسمتهایی از سنگ ساخته شده اند.

 به فاصله ٢٠٠ متری بند بالا رود بقایای آثار دیگری به چشم میخورد که از دیوار سنگی  و ساروجی  تشکیل شده است که به آن اصطلاحا گلوگاه پایین اطلاق میشود. این بنا مربوط به عهد ساسانی بوده و نمای بنای اصلی آن شبیه به بدنه کشتی ساخته شده است.

"رومن گریشمن" در کتاب خود ٬هنر انسان میگوید : این سازه ها  قدیمی ترین سیستمهای آبیاری جهان در دوره باستان است. این سیستمها قدمتی بین ١٤٠٠ تا ١٥٠٠ سال دارند.

در قسمت میانی  بند شمالی  بر روی یکی از دهانه های این سازه آثار طاق عظیمی  باقی مانده است که شبیه  ایوانهای ساسانی بوده  و چون در وسط رود و مشرف  به حوضچه ی آبگیر بوده است ٬ با علاقه ای که شاهان ساسانی  به آب و آبگیر داشته اند و غالبا نقش خود را بر سنگهای اطراف آن می تراشیده اند میتوان حدس زد این طاق نیز بازمانده ی غرفه ی کوچکی باشد که محل نشیمن موقت سرداری محتشم بوده است.

باید گفت در دوره های مختلف٬سیلابها و آسیبهایی که توسط انسان به این سازه ها وارد  شده  باعث شده تا تعمیرات و اصلاحاتی بر روی آنها انجام شود که با توجه به اندازه  آجرهایی  که در این سازه ها بکار رفته میتوان گفت آخرین تعمیرات در دوره صفوی  با آجرهایی به ابعاد 5/18*5/18*5/3 سانتیمتربر روی آنها انجام شده است.

جملاتی که "شتروک ناخونده" پادشاه  عیلام  در 1200 سال قبل از میلاد بر سنگی نوشته و در یکی از پایه های پل قدیم دزفول نصب کرده(آثار این سنگ نوشته تا جنگ جهانی  اول نیز پیدا بوده ولی متاسفانه  این سنگ یاد بود  هنگام باز سازی این پل توسط انگلیسیها از بین رفته یا شاید میهمان موزه های جهانی شده) :

من نمیدانم کدام پادشاهی آن را برافراشته است چون خدای "این شوشی ناک " مرا یاری کرد از رودهای "کوتین" و "ناهاتمارا" گذشتم.من برکناره ی دز را دوست میدارم و سنگ یادبود را برای خدای"این شوشی ناک" قرار دادم و به افتخار او نامش را بر آن کندم.

فرستنده رادیو تهران با نام "رادیو بی سیم" در چهارم اردیبهشت ماه  سال ١٣١۹ یعنی بیست سال پس از شروع فعالیت اولین رادیوی جهان در تهران راه اندازی شد.

به دنبال راه اندازی رادیو ایران در سال  ١٣۲١شهرداری وقت دزفول در میدان اصلی شهر (میدان امام) در اتاقکی اقدام به نصب یک دستگاه رادیو نمود که هر روز هنگام غروب آفتاب٬ آنرا روشن میکرد تا مردم  برای شنیدن اخبار رادیو ایران  که بوسیله یک بلند گو پخش میشد ٬در میدان تجمع نمایند.

با پخش برنامه های رادیو ایران  در میدان اصلی شهر ٬مردم دزفول از اخبار ایران و جهان مطلع میشدند. متصدی میدان اصلی شهر ٬شخصی بنام "مشهدی حسن چراغچی"  بود که پیش از غروب آفتاب ٬ فانوسهای میدان را نفت گیری میکرد تا این فانوسها از اوایل تاریکی شب تا صبح روز بعد آن میدان را روشن کند.پوسته رادیوهای آن زمان از تخته و چوب بسیار محکمی  ساخته میشد که وزن یک انسان را نیز تحمل میکرد.مردم دزفول در آن زمان تصنیفی ساخته بودند که به هنگام روشن کردن رادیو میخواندند:

نم نم بارونه٬رادیو کاره      زونه نه فکل کنی٬ بچه ن آره

اولین مرجع عالم تشیع:

مجتهدان بزرگی در عالم تشیع وجود داشته اند  اما اولین مجتهدی که در دنیای تشیع درخشید و شهرت جهانی یافت  "حاج شیخ مرتضی انصاری دزفولی" یود که در سال 1214 ه.ق در دزفول دیده به هان گشود و از سال 1266 ه.ق بعنوان استاد حوزه علمیه نجف بر جهان تشیع  ریاست داشت.آن مرحوم در سال 1281 ه.ق در نجف رحلت نمود.

اولین دانشگاه جهان:

دانشگاه جندی شاپ ور را که در محل روستای شاه آباد  در 10 کیلومتری شرق دزفول ساخته شده بود  باید اولین بیمارستان دانشگاهی  جهان بر شمرد. این دانشگاه سالیان متمادی  بعنوان اولین مرکز پزشکی –دانشگاهی  در دنیای آن زمان مطرح بود.

اولین شهید انقلاب در دزفول:

"عظیم اسدی مشکال" اولین شهید انقلاب در دزفول  در سال۱۳۳۶ دبده به جهان گشود.ماموران ساواک  و شهربانی وی را در مراسم چهلمین روز شهدای واقعه تبریز در صبحگاه نهم فروردین  ١٣٥٧ دسنگیر کردند و او زیر شکنجه  به شهادت رسید.

اولین شهید بعد از انقلاب:

اولین شهید بعد از پیروزی انقلاب در دزفول٬"شهید محمد هادی موجودی" عضو کمیته  انقلاب اسلامی دزفول بود  که در تاریخ ٣١/۶/۵۸ به شهادت رسید.

اولین محل اداره آموزش و پرورش  دزفول:

اداره آموزش و پرورش دزفول  نخستین بار در منزل  شمشیر گر که در محله قلعه بود دایر شد.این اداره پس از چندین بار تغییر محل ٬در سال ١٣۴۶ به منزلی واقع در خیابان روبروی محل فعلی اداره ٬جنب بوالعلا منتقل شد.سرانجام اداره ی آموزش  و پرورش در سال ١٣۵۰ به محل فعلی نقل مکان نمود.

مردم دزفول پهلوانان نامداری همچون "پهلوان علی جوودی" ٬ " پهلوان حسن شیخ نجدی"  و پلوان روشندلی به نام "چوپان" داشته اند.از دیگر پهلوانانی که در عرصه ورزش باستانی این شهر نامی آشنا دارند میتوان از مرحوم "پهلوان یوسف جعفر خراطی" و "پهلوان یدالله" یاد کرد.

اولین فوتبالیست دزفولی عضو تیم ملی:

سید حسن سادات گوشه  را باید اولین فوتبالیست دزفولی دانست  که از سال ١٣۲۰ به مدت ۸سال عضو تیم ملی فوتبال ایران بود.وب در سال ١۲۹۰ در دزفول به دنیا آمد  و در رشته مترجمی زبان آلمانی از دانشسرای عالی تهران فارغ التحصیل شد

اولین روزهای کشتی دزفول:

استعدادهای کشتی دزفول برای اولین بار در سال ١٣۵۵ به همت فردی نظامی به نام سرگرد "آهنچی" که از تهران به پادگان دزفول  اعزام شده بود کشف شد.سرگرد آهنچی  در تهران با کارهای مرحوم"حبیب الله بلور" که به عنوان پدر کشتی  سبک جدید ایران  شناخته میشود ٬آشنایی داشت.

دزفول در آن زمان فاقد سالن سر پوشیده  و تشک کشتی برای زور آزمایی بود لذا کشتی گیران از "کتی" در ساحل رودخانه دز  برای تمرینات استفاده میکردند.این گروه هسته اولیه  تیم کشتی دزفول را به سر پرستی  حسن عباسی (نخستین چهره معروف کشتی و بنیانگذار  کشتی کلاسیک دزفول) تشکیل میداد.بعدها قهرمانان بنامی همچون برادران "قصاب"   ٬ "کبابی(پدر و پسر)"  ٬ دادفر٬ نیکبخت٬ برادران کلانتریان  و برادران کاکا حاجی در عرصه های مختلف  استانی ٬ کشوری ٬جهانی و المپیک  در ایران و جهان درخشیدند.

اولین قهرمان و مربی کشتی فرنگی دزفول:

گرچه برادران قصاب بیشترین حضور در تیم ملی ایران و مسابقات جهانی و المپیک را در تاریخ کشتی دزفول داشته اند و غلامرضا قصاب  در المپیک مونترال  حضور داشت اما در واقع ٬محمد دادفر نخستین قهرمان  و مربی کشتی فرنگی در دزفول بود که توانست به خوبی فنون  زیبای این رشته  را به علاقه مندان  آموزش دهد.

      آبنما ومیدان قبل از تکمیل:  

 با تشکر از همه عزیزان زحمتکشی که پا به پای آقای شهر دار با تلاش شبانه روزی باعث تکمیل به موقع این پروژه ها شدن.